Màn trình diễn của U23 tại Asiad xé toạc ảo tưởng xuất ngoại: Mù quáng ra nước ngoài "mạ vàng" kém xa việc rèn luyện thực chiến trong nước
Màn trình diễn tổng thể của U23 Trung Quốc tại Asiad lần này ở mức trung bình, vừa đủ điểm đạt, nhưng những gì đội thể hiện trên sân đã chọc thủng "thuyết xuất ngoại vạn năng" lưu truyền nhiều năm trong bóng đá Trung Quốc. Từ lâu, người hâm mộ và dư luận đều mặc định một logic: cầu thủ chỉ cần ra nước ngoài, thi đấu ở hải ngoại thì chắc chắn sẽ tiến bộ nhanh hơn ở lại giải trong nước. Nhưng giải đấu lần này đã đưa ra phản chứng trực quan nhất: không ít cầu thủ có lý lịch thi đấu ở các giải trẻ nước ngoài có trạng thái thi đấu, nhịp độ trận đấu và năng lực thực chiến rõ ràng kém hơn các cầu thủ bản địa cùng lứa ra sân ổn định ở Chinese Super League. Từ đó có thể thấy, xuất ngoại chưa bao giờ là điểm cộng tuyệt đối, giá trị của việc xuất ngoại phụ thuộc vào chất lượng trận đấu, chứ không phải danh tiếng của quốc gia hay giải đấu
Màn trình diễn của cầu thủ Từ Bân trong đội mang tính đại diện rất cao. Là cầu thủ thi đấu ở giải trẻ Anh, có thành tích ra sân ổn định ở nước ngoài, anh lại chơi mờ nhạt và dưới kỳ vọng tại Asiad lần này, sa sút so với thời kỳ đỉnh cao của bản thân, màn trình diễn tổng thể cũng kém các đồng đội lâu năm trụ vững ở đội một Chinese Super League và trải qua rèn luyện chuyên nghiệp cường độ cao. Sự đối lập rõ ràng này đã đập tan định kiến cố hữu của công chúng: giá trị rèn luyện của các giải đấu đội trẻ ở nước ngoài bị đánh giá quá cao nghiêm trọng; còn sự tôi luyện thực chiến ở đội một Chinese Super League lại bị đánh giá thấp từ lâu. Các giải trẻ nước ngoài trình độ thấp kém xa những trận đấu thực sự ở giải chuyên nghiệp hàng đầu trong nước.
Nhìn toàn cảnh bóng đá Trung Quốc, hiện tại không có cầu thủ trẻ nào thực sự đứng vững ở giải đấu nước ngoài. Phần lớn các cầu thủ trẻ xuất ngoại luôn quanh quẩn ở đội trẻ và các giải đấu lứa tuổi U, không có cơ hội thi đấu chính thức ở đội một. Bên ngoài chỉ thấy lý lịch "xuất ngoại" hào nhoáng của họ mà không hiểu quy tắc thực sự của đào tạo trẻ ở nước ngoài: các câu lạc bộ chủ lưu châu Âu không trọng điểm đào tạo cầu thủ ngoại ở độ tuổi nhỏ, đội hình nòng cốt về cơ bản được tạo thành từ lò đào tạo bản địa. Việc câu lạc bộ thực sự tuyển chọn quy mô lớn và chiêu mộ những ngôi sao mới chất lượng trên toàn cầu tập trung sau khi cầu thủ 18 tuổi. Những cầu thủ ra nước ngoài từ nhỏ phần lớn chỉ có thể tham gia các giải trẻ có tính đối kháng thấp, chất lượng không đủ, hoàn toàn không có được sự rèn luyện phát triển chất lượng cao.
Điều này cũng tạo nên "khốn cảnh xuất ngoại" điển hình của cầu thủ trong nước. Nhiều cầu thủ mới mười mấy tuổi đã ra nước ngoài, quanh năm tách khỏi đấu trường chuyên nghiệp cấp trưởng thành, lãng phí thời gian lâu dài trong hệ thống đội trẻ. Đến khi 18 tuổi, đủ tuổi để tranh suất đội một, câu lạc bộ đã có hàng loạt cầu thủ ngoại trẻ và ngôi sao bản địa tài năng hơn, phù hợp hơn đổ về, áp lực cạnh tranh tăng vọt, gần như không có không gian thăng tiến. Bất đắc dĩ phải về nước, họ mới phát hiện những người cùng lứa có trình độ tương đương năm xưa đã rèn luyện nhiều năm ở Chinese Super League, China League One, tích lũy kinh nghiệm thi đấu chuyên nghiệp chín chắn, khoảng cách thực lực đã hoàn toàn bị nới rộng. Thực tế càng tàn khốc hơn là cường độ và trình độ của một số giải trẻ nước ngoài thậm chí còn không bằng China League Two trong nước, thi đấu lâu dài ở những giải như vậy chỉ khiến nhịp độ thi đấu và khả năng đối kháng của cầu thủ ngày càng lạc nhịp.
Chính vì rất nhiều trường hợp xuất ngoại từ nhỏ cuối cùng kết thúc qua loa, phát triển không như kỳ vọng, tư duy đào tạo trẻ trong nước đã lặng lẽ điều chỉnh, không còn mù quáng đề cao việc "ra nước ngoài sớm". Cầu thủ trẻ Hà Tiểu Kha của Sơn Đông Thái Sơn chính là ví dụ phản diện điển hình nhất, thời niên thiếu tài năng nổi bật, được giới chuyên môn đánh giá cao, nhưng sớm chọn ra nước ngoài tìm kiếm phát triển, cuối cùng hoàn toàn lạc lối, không có trận để đá, sự nghiệp chuyên nghiệp rơi vào đình trệ, minh chứng hoàn hảo rằng việc xuất ngoại mù quáng không có kế hoạch chỉ làm tiêu hao tài năng và sự nghiệp của cầu thủ
Kết hợp hiện trạng đào tạo trẻ trong nước và quy luật phát triển của cầu thủ, ngoại trừ một số rất ít thiên tài hàng đầu, tỷ lệ thành công của cầu thủ dưới 18 tuổi mù quáng xuất ngoại là cực thấp. 18 tuổi là ranh giới then chốt trong sự phát triển của cầu thủ chuyên nghiệp, trước đó kỹ thuật, khả năng đối kháng thể chất và tâm lý thi đấu của cầu thủ đều chưa trưởng thành, các giải đấu đội trẻ cấp thấp ở nước ngoài không thể mang lại sự hỗ trợ nâng cao hiệu quả. Chỉ khi cầu thủ bám rễ ở đấu trường chuyên nghiệp cấp trưởng thành sau 18 tuổi, được mài giũa trong những trận đấu chính thức cường độ cao, đối kháng cao, mới có thể nâng cao thực lực một cách vượt bậc.
Không thể phủ nhận, Chinese Super League có giới hạn cạnh tranh của riêng mình, cầu thủ phát triển đến một giai đoạn nhất định dễ gặp phải điểm nghẽn. Nhưng với đại đa số cầu thủ trẻ, Chinese Super League là mảnh đất phát triển phù hợp nhất và an toàn nhất. Con đường xuất ngoại thực sự khoa học tuyệt đối không phải ra nước ngoài "mạ vàng" từ khi còn nhỏ, mà là trước tiên đứng vững ở giải đấu trong nước, mài giũa kỹ thuật, tích lũy kinh nghiệm, trở thành cầu thủ hàng đầu trong nước ở vị trí của mình, rồi mới đến các giải hạng hai châu Âu để tranh suất đá chính ở đội một. Đây là logic phát triển phù hợp nhất với thực lực hiện nay của cầu thủ Trung Quốc, cũng là con đường phát triển có tỷ lệ thành công cao nhất.
Hiện nay bóng đá vẫn tồn tại không ít ngộ nhận của dư luận: một số cầu thủ chỉ mới thi đấu ở các giải hải ngoại cấp thấp bên lề như U19B đã bị dư luận tung hô là ngôi sao tiềm năng, thậm chí bị đánh giá quá cao là có thể đứng vững ở Chinese Super League, chen chân vào đội tuyển quốc gia ngay lập tức. Nhưng khách quan mà nói, thực lực tổng thể của đội tuyển Trung Quốc tuy khó nói là hàng đầu châu Á, nhưng tuyệt đối không phải ngưỡng cửa thấp. Lý lịch thi đấu giải trẻ nước ngoài chất lượng thấp hoàn toàn không thể bù đắp điểm yếu về năng lực thực chiến. Gạt bỏ lăng kính xuất ngoại mù quáng, nhìn thẳng vào khoảng cách thực sự giữa các giải đấu, kiên trì lấy thực chiến ở đội trưởng thành làm con đường phát triển cốt lõi, mới là con đường đúng đắn duy nhất để cầu thủ trẻ Trung Quốc vượt qua điểm nghẽn và tiến bộ liên tục.